Mund ta shkarkoni aplikacionin Newsmax Balkans nga Google Play dhe App Store.
Për të kuptuar origjinën e sistemit aktual, duhet të kthehemi tek sumerët e lashtë, një nga qytetërimet më të hershme në botë. Ata jetuan në Mesopotami, aty ku ndodhet Iraku i sotëm.
Burimi: BBC
24.03.2026. 14:31
Një vendim misterioz i marrë rreth 5 mijë vjet më parë vazhdon të ndikojë mënyrën se si njerëzimi mat kohën edhe sot. Sistemi prej 24 orësh në ditë, ku çdo orë ka 60 minuta dhe çdo minutë ka 60 sekonda e ka origjinën tek qytetërimet e lashta të Mesopotamisë.
Në tetor të vitit 1793, Republika Franceze u përpoq ta ndryshonte këtë sistem duke futur kohën dhjetore: dita do të kishte 10 orë, çdo orë do përbëhej nga 100 minuta dhe çdo minutë nga 100 sekonda. Ky eksperiment ishte pjesë e një kalendari revolucionar që synonte të “racionalizonte” dhe të shkëpuste kohën nga traditat fetare, madje duke futur edhe javën 10-ditore.
Megjithatë, sistemi dështoi shpejt. Ndryshimi i orëve ekzistuese ishte i vështirë, Franca u izolua nga vendet e tjera dhe popullsia, veçanërisht në zonat rurale, kundërshtoi faktin që dita e pushimit vinte vetëm çdo 10 ditë. Në fund, koha dhjetore zgjati pak më shumë se një vit.
Për të kuptuar origjinën e sistemit aktual, duhet të kthehemi tek sumerët e lashtë, një nga qytetërimet më të hershme në botë. Ata jetuan në Mesopotami, Iraku i sotëm, rreth viteve 5300-1940 para Krishtit. Ata zhvilluan një sistem numerik të bazuar në numrin 60, i njohur si sistemi seksagesimal.
Një teori sugjeron se ky sistem lidhet me mënyrën e numërimit me gishta: duke numëruar nyjet e gishtave të njërës dorë (12) dhe duke përdorur gishtat e dorës tjetër për të mbajtur llogarinë, mund të arrihet deri në 60. Sumerët e përdorën këtë sistem për nevoja praktike, si mbajtja e të dhënave për bujqësinë dhe ekonominë në zhvillim. Ata shkruanin numrat në pllaka balte, duke krijuar një nga sistemet e para të shkrimit.
Foto ilustruese
Më vonë, babilonasit dhe qytetërime të tjera e trashëguan këtë sistem dhe e përdorën në astronomi dhe matjen e kohës. Egjiptianët e lashtë ishin të parët që ndanë ditën në orë, rreth vitit 2500 para Krishtit, duke përdorur fillimisht 12 orë për natën. Kombinimi i këtyre zhvillimeve çoi në sistemin që përdorim sot. Edhe pse duket i ndërlikuar, sistemi me bazë 60 ka mbijetuar mijëra vjet, duke kaluar përtej qytetërimeve që e krijuan.
Shkarkoni aplikacionin Newsmax Balkans:
Hungaria po përgatitet për një votim historik. Të dielën mbi 8 milionë qytetarë do të thirren në kutitë e votimit për zgjedhjet që mund t'i japin fund sundimit 16- vjeçar të Viktor Orban dhe t'i hapin rrugën opozitës së udhëhequr nga Peter Magyar.
13:13 1 ditë më parë11.04.2026.
Autori
Mediat iraniane raportuan se Shtetet e Bashkuara kanë rënë dakord të shkrijnë asetet e ngrira iraniane të mbajtura në Katar dhe banka të tjera të huaja.
13:29 1 ditë më parë11.04.2026.
Autori
Një djalë 9-vjeçar u shpëtua këtë javë pasi jetonte i mbyllur në furgonin e shërbimeve të babait të tij në Francën lindore që nga viti 2024, sipas prokurorit lokal. Fëmija është shtruar në spital dhe babai i tij është ndaluar.
15:31 1 ditë më parë11.04.2026.
Autori
Vetëm pak muaj pasi vizitoi Shqipërinë, ish kryebashkiaku i Nju Jorkut Eric Adams ka marrë nënshtetësinë shqiptare.
13:43 1 ditë më parë11.04.2026.
Autori
Policia e Krujës ka gjetur të fshehur në pyll njqë 55-vjeçar të shpallur në kërkim për vrasje të mbetur në tentativë si dhe kultivim të bimëve narkotike.
14:10 1 ditë më parë11.04.2026.
Autori
“Shimpanzetë janë disi melodramatike", shpjegoi ai, duke vënë në dukje se pas grindjeve, zakonisht ka "britma dhe ndjekje", dhe më pas, më vonë, ato rifillojnë të kujdesen për njëri-tjetrin dhe të bashkëpunojnë.
22:30 4 h më parë12.04.2026.
Autori
Një studim në Mbretërinë e Bashkuar ka hedhur dritë mbi lidhjen midis dietës dhe shëndetit mendor, duke zbuluar se disa ushqime mund të ndikojnë negativisht në humorin tonë.
20:00 6 h më parë12.04.2026.
Autori
Ura e lumit Pearl, në gjirin Guangdong-Hong Kong-Makao, që lidh qytetet Shenzhen dhe Zhongshan, është bërë infrastruktura e parë detare që kombinon ura, ishuj artificialë, një tunel dhe një qendër nënujore në një gjatësi totale prej 24 kilometrash.
18:00 8 h më parë12.04.2026.
Autori
Shkencëtarët në Kinë kanë realizuar një zbulim të rëndësishëm që hedh dritë mbi të kaluarën e largët të njerëzimit. Ata kanë rindërtuar fytyrën e një njeriu prehistorik që ka jetuar rreth 16.000 vite më parë, duke u bazuar në një kafkë të ruajtur shumë mirë, e zbuluar në jug të vendit.
14:18 12 h më parë12.04.2026.
Autori
Një zbulim i rrallë në thellësitë e oqeanit ka tërhequr vëmendjen e shkencëtarëve, pasi studiuesit hasën në një formacion që i ngjan një “rruge të verdhë”, në një nga zonat më pak të eksploruara të planetit.
12:48 13 h më parë12.04.2026.
Autori
Një koleksionist amerikan ka bërë një zbulim të jashtëzakonshëm pasi bleu rreth 15 vite më parë një meteorit në Marok, pa e ditur vlerën e tij të vërtetë shkencore.
12:32 14 h më parë12.04.2026.
Autori
Vizita në Kullën Eiffel mund të jetë një ngjarje e mbushur me njerëz, rreth 7 milionë çdo vit, por tani mund të shijoni një pjesë të këtij monumenti madhështor francez në shtëpinë tuaj.
08:43 17 h më parë12.04.2026.
Autori
Një zakon i vogël në mëngjes mund të bëjë diferencë të madhe për shëndetin. Sipas mjekëve, pirja e një gote uji menjëherë pas zgjimit ndihmon trupin të përgatitet për ditën dhe mund të ulë rrezikun e problemeve kardiovaskulare.
08:17 18 h më parë12.04.2026.
Autori
Sipas autorëve të studimit, ky fenomen tregon se konfliktet mes grupeve mund të lindin edhe pa gjuhë, ideologji apo identitet kulturor.
20:49 1 ditë më parë11.04.2026.
Autori
Komente (0)